W naturze występują tylko 2 odizolowane populacje, obie w północnej Boliwii w regionie Llanos de Mojos w Ameryce Południowej.
Ary szafirowe preferują tereny półotwarte, takie jak sawanny lokalnie porośnięte kępami drzew, głównie zagajnikami palmowymi.
Ara szafirowa to duża papuga z grupy ar – dorasta do 85 cm długości i ok. 1 kg wagi. Rozpiętość jej skrzydeł sięga ok. 90 cm.
Barwa piór jest błękitno–żółta. Brak dymorfizmu płciowego.
Gatunek często mylony z arą ararauną z uwagi na podobne ubarwienie. Różni się od niej jednak brakiem zielonej barwy w okolicach czoła oraz czarnych piór w okolicach dzioba.
Ptaki monogamiczne, łączą się w pary na całe życie.
Gniazdują w dziuplach palm z rodzaju Tebabuia. Składają co roku od 1 do 3 białych jaj. Trzecie pisklę jest zazwyczaj słabo karmione i przeżywa tylko, jeśli któreś ze starszych zginie. Ten mechanizm wykorzystywany jest w ochronie tych ptaków – w niewoli trzecie pisklę jest odbierane rodzicom i odchowywane osobno. Dzięki temu sukces lęgowy jest wyższy. Samica wysiaduje jaja ok. 26 dni, a młode opuszczają gniazdo po ok. 3 miesiącach.
Ary szafirowe żywią się prawie wyłącznie owocami palm, przede wszystkim palmy motacú (Attalea phalerata), w niewielkim stopniu także nasionami i liśćmi innych roślin.
Ara szafirowa to najrzadsza papuga, która jeszcze występuje w naturze. W niewoli żyje ich znacznie więcej niż na wolności. Na całym świecie jest ok. 1000 sztuk, podczas gdy na wolności pozostało jedynie ok. 200 osobników.
Kategoria CR (Criticaly endangered) na Czerwonej Liście IUCN – gatunek zagrożony wyginięciem. Wpisany do I załącznika CITES. Objęty programem EEP.
Głównym powodem spadku liczebności były niekontrolowane odłowy ptaków na potrzeby globalnego handlu ptakami ozdobnymi i polowania dla zdobycia piór. W nieco mniejszym stopniu na stan populacji wpłynęło i nadal wpływa niszczenie siedlisk w związku z intensyfikacją gospodarki rolnej, przede wszystkim z wypasem bydła.
