Oryks szablorogi występował dawniej szeroko w Afryce w pasie wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego od Maroka do Egiptu oraz na obszarze Wielkiego Stepu – graniczących z Saharą jałowych łąk od Senegalu i Mauretanii do Sudanu.
Dziś w naturze spotkać go można jedynie na specjalnie utworzonym obszarze chronionym w Czadzie.
Zasiedla tereny pustynne i półpustynne.
Oryks szablorogi ma czarno-białą maskę. Podstawowy kolor szaty to biały z rdzawo-brązową szyją i piersią. Niektóre osobniki mają dodatkowo brązowe pasy na bokach oraz rdzawo-brązową plamę na udzie.
U obu płci występują długie, zakrzywione do tyłu rogi, które osiągają nawet 1,2 m i więcej. Służą one nie tylko do walki między samcami, ale też do ochrony przed drapieżnikami.
Długość ciała wynosi 1,7 m, wysokość w kłębie – 1,2 m, a masa ciała – ok. 70 kg.
Oryksy szablorogie tworzą stada złożone z ok. 40 osobników, którym przewodzi im dominujący byk.
Najbardziej aktywne są rano, późnym popołudniem i wczesnym wieczorem. Najcieplejszą część dnia spędzają stojąc lub leżąc w zacienionych miejscach. Są odporne na wysokie temperatury. Nie tylko mogą podnieść temperaturę ciała do 46,6oC bez ryzyka przegrzania, ale mają specyficzną sieć naczyń krwionośnych umiejscowionych bardzo blisko kanałów nosowych, co umożliwia schłodzenie krwi docierającej do wrażliwego na ciepło mózgu nawet o 15oC
Prowadzą koczowniczy tryb życia. Stada przenoszą się na inne obszary wraz ze zmianą pór roku.
Sezon rozrodczy trwa przez cały rok. Po ciąży trwającej 243–274 dni samica opuszcza stado, aby urodzić jedno cielę, które często ukrywa przez pierwsze 2–3 tygodnie. Cielę rodzi się z małymi rogami pokrytymi włosami. Może żywić się samodzielnie po ok. 4 miesiącach.
Głównym pokarmem oryksów są trawy, rośliny zielne, kora, liście oraz pędy drzew i krzewów
Zwierzęta te są bardziej odporny na brak wody niż dromadery – mogą przetrwać bez niej nawet kilka tygodni. Jeśli woda nie jest dostępna, wykorzystują wilgoć ze zjadanej roślinności lub zlizują rosę z sierści lub skał.
Kategoria EN (Endangered) na Czerwonej Liście IUCN – gatunek zagrożony wyginięciem, wpisany do II załącznika CITES, objęty EEP.
Oryks szablorogi był gatunkiem powszechnie występującym na suchych terenach Afryki Północnej. Po pojawieniu się na kontynencie Europejczyków rozpoczęły się jednak intensywne polowania dla trofeów w postaci imponujących rogów tej antylopy. Doprowadziły one do całkowitego wytępienia gatunku. W 2000 roku IUCN sklasyfikowało oryksa szablorogiego jako EW (Extinct in the wild) – wymarły w naturze. Ostatniego dziko żyjącego osobnika zabito właśnie dla trofeum. Gatunek przetrwał jedynie w ogrodach zoologicznych na całym świecie i prywatnych hodowlach.
Dzięki najbardziej ambitnemu na świecie programowi ochrony i reintrodukcji w grudniu 2023 roku Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) ogłosiła, że oryks szablorogi wrócił do natury i został przeklasyfikowany na „Zagrożony” (EN).
