Ara hiacyntowa występuje w Ameryce Południowej: północnej Brazylii, północno–wschodnim Paragwaju i wschodniej Boliwi. Największa populacja zasiedla równinę Pantanal na granicy Paragwaju i Boliwii.
Gatunek ten zasiedla wilgotne lasy deszczowe, doliny rzek, zagajniki palmowe i sawanny.
Dymorfizm płciowy praktycznie nie występuje. U obu płci ubarwienie jest jednolite – kobaltowo-niebieskie na całym ciele. Wokół ciemnobrązowych oczu i u nasady dzioba widać żółtą, nagą skórę. Dziób jest czarny, duży, masywny i zakrzywiony. Nogi ciemnoszare i wyposażone w 4 palce: 2 skierowane do przodu i 2 do tyłu (tzw. zygodaktylia).
Długość ciała tej największej latającej papugi to ok. 100 cm, rozpiętość skrzydeł – 120 cm, a masa ciała – ok. 2 kg.
Gatunek jest monogamiczny. Ary hiacyntowe spotykane są zazwyczaj w parach lub dużych grupach.
Lęgi odbywają się w czasie pory deszczowej (od lipca do grudnia). W ciągu roku wyprowadza tylko 1 lęg. Samica składa wtedy 2–3 jaja.
Większość gniazd ary hiacyntowe budują w dziuplach drzew Manduvi. Naturalny wróg ary hiacyntowej – tukan toko – chętniej niż inne ptaki żywi się owocami tego drzewa, przez co przyczynia się do jego rozsiewania, czyli zwiększania liczby miejsc lęgowych dla ar. Ten sam tukan jest jednak jednym z najgroźniejszych drapieżników, który plądruje gniazda ar i wybiera ich jaja.
Okres inkubacji jaj trwa 28 dni. Młode opuszczają gniazdo po ok. 13 tygodniach i jeszcze przez ok. 1–1,5 roku przebywają z rodzicami. Zazwyczaj pełengo opierzenia dożywa tylko 1 młode. Dojrzałość płciową osiągają dopiero w wieku 7 lat.
Głównym pożywieniem ar są rośliny: nasiona, orzechy i owoce palm. Urozmaicają swoją dietę niektórymi mięczakami, np. ślimakami.
Kategoria VU (Vulnerable) na Czerwonej Liście IUCN – gatunek narażony na wyginięcie w stosunkowo niedługim czasie. Wpisany do I załącznika konwencji CITES. Objęty programem EEP.
Na spadek liczebności populacji ary hiacyntowej wpływają: utrata siedlisk, zmiany klimatu oraz kłusownictwo – polowanie dla mięsa i piór oraz nielegalny handel. A papuga ta jest ceniona przez hodowców na całym świecie ze względu na niezwykłą urodę i łagodność. Jest też bardzo towarzyska, głośna i potrafi naśladować ludzki głos.
Dodatkowo rozmnażanie ar w niewoli jest bardzo trudne, stąd też są to jedne z najdroższych papug świata. W konsekwencji utrudnione są programy introdukcji i reintrodukcji.
