Miko czarnego można spotkać tylko w Ameryce Południowej u podnóża wschodniej części Andów. Występuje na obszarze górnego biegu Amazonki w południowej Kolumbii, zachodniej Brazylii, wschodnim Peru i północnej Boliwii.
Zasiedla korony drzew w wilgotnych lasach tropikalnych.
Miko czarne ma długie futro koloru czarnobrunatnego, które tworzy wokół głowy rodzaj grzywy. Dymorfizm płciowy nie występuje.
Ten niewielki pazurkowiec osiąga 19–25 cm długości ciała. Długość ogona to ok. 26–35 cm. Co ciekawe, jego waga na wolności to ok. 350 g u samic i 360 g u samców, ale w warunkach hodowlanych miko są znacznie cięższe – mogą ważyć nawet 450 – 600 g.
Prowadzi nadrzewny, dzienny tryb życia.
Jest wszystkożerny. Podstawą diety są owoce, grzyby i nasiona, ale łapie też stawonogi i drobne kręgowce.
Żyje w dość dużych grupach rodzinnych liczących 20–30 osobników, z których rozmnaża się tylko para rodzicielska. Gatunek jest monogamiczny.
Ciąża trwa ok. 155 dni. Zazwyczaj w miocie rodzi się tylko 1 młode o wadze ok. 30–60 g. Samica nosi młode przez pierwsze trzy tygodnie. Później obowiązki opieki przejmują inni członkowie stada, na czele z ojcem, dopóki młode nie osiągnie samodzielności.
Miko czarne żyje ok. 18 lat.
Kategoria VU (Vulnerable) na Czerwonej Liście IUCN – gatunek zagrożony wyginięciem. Objęty Europejskim Programem hodowlanym EEP i wpisany do I załącznika CITES.
Główne zagrożenie dla gatunku to utrata siedlisk.
