Występuje w Ameryce Południowej: od południowej Kolumbii, przez południowo–wschodnie Peru, północną Boliwię, Ekwador, po dorzecze Amazonki w Brazylii.
Zasiedla średnie piętro drzew i krzewów na wysokości 5–20 m w wilgotnych lasach równikowych.
Pigmejka ma duże oczy. Twarz i uszy są nagie, ale ukryte wśród długich włosów. Wszystkie palce są zakończone ostrymi pazurami, jedynie paluch ma płaski paznokieć. Sierść pigmejek jest delikatna i jedwabista, szarobrunatna z domieszką barwy niebieskawozielonej. Spód ciała ma kolor żółtopomarańczowy. Na ogonie widać brunatne pierścienie. Dymorfizm płciowy praktycznie nie występuje.
Pigmejka to najmniejsza małpka świata. Długość jej ciała to zaledwie 13–16 cm, ogona – ok. 15–20 cm, a waga sięga 110 – 124 g.
Pigmejki prowadzą nadrzewny, dzienny tryb życia.
Żyją w grupach rodzinnych (zwykle 5–9 osobników). Po ciąży trwającej ok. 4,5 miesiąca samica rodzi 1–3 młode. Karmienie trwa ok. 90 dni. Samiec czynnie uczestniczy w opiece nad potomstwem – nosi młode i oddaje je matce tylko na czas karmienia. Dojrzałość płciową młode osiągają w wieku ok. 18 miesięcy. Dożywają wieku ok. 18 lat w niewoli, 11–12 w naturze.
Gatunek jest wszystkożerny. Podstawą diety pigmejek są soki i żywice drzew, owoce, nasiona, kwiaty, nektar, ale też ślimaki, pajęczaki, owady, drobne kręgowce i jaja ptaków.
Kategoria CR (Critically Endangered) na Czerwonej Liście IUCN – gatunek krytycznie zagrożony wyginięciem. Objęty Europejskim Programem Hodowlanym EEP. Wpisany do II załącznika konwencji CITES.
W Brazylii ściśle chroni się pigmejkę w rezerwatach, parkach narodowych i centrach ochrony.
Przyczyną spadku liczebności jest drastyczna utrata siedlisk.
