Informacje « powrót

Słownik zoologiczny

Antropopresja - ogół działań człowieka wpływających na środowisko przyrodnicze np. budownictwo, uprawa gleby, hodowla, przemysł, komunikacja, turystyka, oraz związane z tym skutki: zanieczyszczenia, hałas, śmieci, wycinanie lasów i inne.

Biocenoza - ogół organizmów (rośliny, zwierzęta, mikroorganizmy) występujących na danym obszarze, powiązanych ze sobą w jedną całość różnymi zależnościami (np. pokarmowymi), pozostające w stanie dynamicznej równowagi (homeostazy).

Biotop - nieożywione elementy ekosystemu - podłoże, woda, powietrze.

CITES - (ang. Convention on the International Trade in Endangered Species of Wild Fauna & Flora) - międzynarodowa konwencja dotycząca handlu gatunkami roślin i zwierząt zagrożonymi wyginięciem, Powstała w 1973 roku, zwana jest także Konwencją Waszyngtońską. Obecnie stronami CITES jest 175 państw. Polska dołączyła do nich w 1989 r. Więcej o konwencji CITES można zanleźć w zakładce OCHRONA PRZYRODY.

EAZA - Europejska Organizacja Ogrodów Zoologicznych i Akwariów (ang. European Association of Zoos and Aquaria). Skupia czołowe ogrody zoologiczne Europy. W Polsce do EAZA należy 11 największych ogrodów, spełniających normy i wymogi EAZA.

EEP – Europejski Program Hodowli Gatunków Zagrożonych Wyginięciem (ang. European Endangered Species Programme). Więcej o Programie EEP można zanleźć w zakładce OCHRONA PRZYRODY.

Ekosystem - dynamiczny kompleks środowisk roślin, zwierząt, mikroorganizmów i otaczającego je środowiska nieożywionego. Składa się z biocenozy i biotopu.

Endemit - gatunek występujący wyłącznie na określonym obszarze. Gatunki endemiczne wykształciły się głównie na terenach izolowanych np. barierami geograficznymi bądź ekologicznymi.

ex situ - określenie łacińskie oznaczające: poza naturalnym środowiskiem danego gatunku.

Gatunek inwazyjny - gatunek, który rozprzestrzenia się naturalnie lub z udziałem człowieka i stanowi zagrożenie dla fauny i flory danego ekosystemu, konkurując z gatunkami miejscowymi, a często przyczyniając się do ich wyginięcia. Gatunki inwazyjne stanowią jedno z największych zagrożeń dla światowej bioróżnorodności.

in situ” - określenie łacińskie oznaczające: w naturalnym środowisku danego gatunku.

Introdukcja - wprowadzenie obcego gatunku pochodzącego z innego geograficznie regionu, jako nowego elementu danej biocenozy. Z reguły powoduje naruszenie równowagi ekologicznej.

IUCN -  Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (the International Union for Conservation of Nature). Organizacja skupiająca 83 państwa, ponad 1000 agencji rządowych i organizacji pozarządowych oraz 11 tysięcy ekspertów i naukowców ze 160 krajów. Jednym z zadań IUCN jest publikacja Czerwonej Listy Gatunków Ginących.

IZE - Międzynarodowa Organizacja Dydaktyków Ogrodów Zoologicznych (The International Zoo Educators Association). Założona została w 1972 roku w celu koordynacji działań dydaktycznych ogrodów zoologicznych.

Księga hodowlana - dokument zawierający szczegółowe dane dotyczące urodzeń i upadków, pokrewieństwa genetycznego i innych danych biologicznych, które są niezbędne do zarządzania populacją.

Populacja - zespół organizmów jednego gatunku żyjących równocześnie w określonym środowisku i wzajemnie na siebie wpływających, zdolnych do wydawania płodnego potomstwa.

Reintrodukcja - ponowne wprowadzenie gatunków roślin lub zwierząt na dawne miejsca występowania. Reintrodukcja jest środkiem do odbudowania populacji (restytucji gatunku).

Red List - Czerwona Lista (dawniej Red Data Book) - lista gatunków zagrożonych wyginięciem publikowana przez IUCN. Po raz pierwszy ukazała się w 1963 roku. Kategorie określające stopień zagrożenia danego gatunku określane są następującymi symbolami:

  • EX - (extinct) gatunek wymarły, oznaczony znakiem ┼
  • EW - (extinct in the wild) gatunek wymarły w naturze
  • CR - (critically endangered) krytycznie zagrożony, obejmuje najbardziej zagrożone gatunki
  • EN - (endangered) zagrożony, gatunek o wysokim ryzyku wymarcia w niedalekiej przyszłości
  • VU - (vulnerable) narażony na wyginięcie, gatunek mniej zagrożony niż EN
  • NT - (near threatened) gatunek bliski zagrożenia wyginięciem
  • LC - (least concern) gatunek najmniejszej troski, wymaga stałej uwagi
  • DD - (data deficient) nieokreślony stopień zagrożenia, gatunek wymaga dalszych badań
  • NE - (not evaluated) gatunek nieoszacowany wg kryteriów IUCN


Różnorodność biologiczna - to zróżnicowanie w obrębie gatunku, różnorodność gatunków i ekosystemów oraz wszystkie zachodzące w nich i pomiędzy nimi procesy tworzące sieć życia, której częścią jesteśmy. To całe bogactwo życia. Różnorodność biologiczna to nie tylko dzika przyroda, ale też wyhodowane przez człowieka odmiany i rasy.

SPECIES360-Global information serving conservation - dawniej Międzynarodowy System Informacji o Gatunkach (International Species Information System). Powstał w 1973 roku w USA i zawiera szczegółowe informacje o zwierzętach w ogrodach zoologicznych. Obecnie członkami Species360 jest ponad 1000 instytucji w 90 krajach.

WAZA - (World Association of Zoos and Aquariums) - Światowa Organizacja Ogrodów Zoologicznych i Akwariów. Do WAZA należą 253 wiodące ogrody zoologiczne i akwaria z ponad 50-ciu krajów świata. Organizacja zajmuje się ochroną przyrody i badaniami naukowymi, edukacją ekologiczną oraz ustala najwyższe standardy dla dobra zwierząt w zakresie ich utrzymania i hodowli.

Woliera - pomieszczenie przeznaczone dla ptaków, zapewniające im możliwość swobodnego latania.

WWF - (World Wide Fund for Nature, dawniej World Wildlife Fund) - Światowy Fundusz na Rzecz Przyrody. Organizacja ekologiczna o charakterze międzynarodowym powstała w 1961 roku. Misją WWF jest powstrzymanie degradacji środowiska naturalnego naszej planety, działania na rzecz ochrony dzikich gatunków i dążenie do harmonijnego współżycia człowieka z przyrodą.

Zrównoważony rozwój - proces mający na celu zaspokojenie aspiracji rozwojowych obecnego pokolenia w sposób umożliwiający realizację tych samych dążeń następnym pokoleniom. Wiąże ze sobą wzrost gospodarczy, dbałość o środowisko i rozwój społeczny.


^ do góry